Mae pum disgybl o Aberystwyth wedi gosod blodau ar gofeb adeg y rhyfel yn Yosano, Japan, yn ystod taith gyfnewid ysgol sydd wedi’i gwreiddio yng ngwaith heddwch y cyn-garcharor rhyfel Frank Evans.

Ymwelodd y disgyblion â’r gofeb yn Taki, Yosano Town, Kyoto Prefecture, ar 26 Hydref 2026. Cyrhaeddon nhw ar 23 Hydref gyda saith aelod arall o’r ddirprwyaeth, gan gynnwys Maer Aberystwyth Emlyn Jones, yn ôl adroddiad Kyoto Shimbun dyddiedig 28 Hydref.

Tyfodd y cyfeillgarwch rhwng y cymunedau o ymdrechion Evans ar ôl yr Ail Ryfel Byd. Roedd ymhlith carcharorion y Cynghreiriaid a orfodwyd i weithio ym Mwynglawdd Nickel Oeyama ac yn ddiweddarach dychwelodd i Japan. Yn 1984, gyda chefnogaeth leol, sefydlodd Mrcofeb i gymrodyr a fu farw.

Thanks to our advertisers
Seremoni dadorchuddio'r gofeb ar 20 Tachwedd 1984.
Seremoni dadorchuddio'r gofeb ar 20 Tachwedd 1984.

CilyddolDechreuodd cyfnewid ysgolion yn 1992, rhoi cyfleoedd i bobl ifanc ddysgu am fywydau a diwylliant ei gilydd. Dywedodd Kyoto Shimbun mai dyma’r 15fed grŵp y mae Yosano wedi’i gynnal drwy’r rhaglen.

Yn y seremoni, dywedodd Shigeru Wada, cadeirydd y gymdeithas gyfeillgarwch leol, “na ddylid byth ailadrodd yr hanes trasig hwn”, meddai’r adroddiad. Roedd hefyd yn dyfynnu Sian Evans, 18, a ddywedodd: “Rwy’n gobeithio y gallwn barhau â’r cyfnewidfeydd heddychlon hyn yn y dyfodol.”

Mae’r rhaglen ymweliadau yn rhedeg tan 29 Hydref, gyda chyfnewidfeydd yn cynnwys disgyblion yn Ysgol Uwchradd Miyazu Tenkyo ac Ysgol Uwchradd Iau Hashidate. Mae ymweliadau â bragdai mwyn lleol a safleoedd eraill hefyd ar y gweill, yn ôl yr adroddiad.

Delwedd dan sylw: Disgyblion yn gosod blodau wrth y gofeb yn Taki, Tref Yosano. Ffotograff o adroddiad Kyoto Shimbun dyddiedig 28 Hydref 2026.