Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth yn lansio astudiaeth i sut mae defnydd iaith bob dydd yn y cartref yn dylanwadu ar ddatblygiad Cymraeg plant ifanc.

Dan arweiniad Dr Hanna Binks a Dr Elin Royles, bydd y prosiect yn archwilio sut mae profiadau teuluol yn berthnasol i dwf geirfa Cymraeg plant dwy i bedair oed dwyieithog Cymraeg-Saesneg. Mae’n dwyn ynghyd arbenigedd mewn polisi iaith, dwyieithrwydd a datblygiad iaith plant.

Bydd yr ymchwilwyr yn canolbwyntio ar “Bolisi Iaith Teuluol”: y credoau, y penderfyniadau a’r arferion dyddiol y mae teuluoedd yn eu defnyddio i gefnogi a throsglwyddo ieithoedd. Maen nhw eisiau deall sut mae’r dewisiadau hynny’n llywio caffaeliad plant o’r Gymraeg yn ystod y blynyddoedd cyn-ysgol.

Thanks to our advertisers

Dywed y brifysgol y gall arferion iaith a sefydlwyd yn ystod plentyndod cynnar gael dylanwad parhaol ar yr ieithoedd y mae pobl yn dewis eu defnyddio yn ddiweddarach mewn bywyd. Tra bod ysgolion yn chwarae rhan hanfodol mewn dysgu Cymraeg, dywed y tîm fod rhyngweithio bob dydd gartref hefyd yn bwysig i ddyfodol hirdymor yr iaith.

Dywedodd Dr Hanna Binks, darlithydd yn Adran Seicoleg y brifysgol:

“Mae’r blynyddoedd cyn-ysgol yn gyfnod hollbwysig ar gyfer datblygiad iaith, ond cymharol ychydig o ymchwil sydd wedi archwilio sut mae arferion iaith teuluol gwahanol yn dylanwadu ar blant yn ystod y cyfnod cynnar hwn o fywyd. Drwy archwilio profiadau iaith plant ifanc, bydd y prosiect hwn yn rhoi mewnwelediad gwerthfawr i sut mae geirfa Gymraeg yn datblygu a sut y gall defnydd iaith o fewn y cartref lywio’r broses honno.”

“Bydd y canfyddiadau’n helpu i fynd i’r afael â bwlch pwysig yn ein dealltwriaeth o gaffael y Gymraeg a datblygiad dwyieithog, gan ddarparu tystiolaeth a all gefnogi teuluoedd, addysgwyr a llunwyr polisi fel ei gilydd.”

Gobaith yr ymchwilwyr yw y bydd y gwaith yn helpu teuluoedd, addysgwyr a llunwyr polisi i ddeall yn well sut mae’r Gymraeg yn datblygu yn y blynyddoedd cynnar, a’r rhan y mae defnydd iaith gartref yn ei chwarae yn y broses honno.